INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Spycimir (Spytek) Tarnowski (z Tarnowa) h. Leliwa  

 
 
XIV w. - 1395 lub 1396
Biogram został opublikowany w LII tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2018-2019.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Tarnowski (z Tarnowa) Spycimir (Spytek) h. Leliwa (zm. 1395 lub 1396), podkomorzy krakowski.

Był synem Rafała (zm. 1372 lub 1373, zob.) i Dzierżki (zm. po 2 I 1385), wg dawnej literatury h. Mądrostki z Wielowsi, Węgrzynowa i Jasieńca, wg Jana Wroniszewskiego wnuczki Dzierżykraja (Dzierżka) h. Janina. Był bratankiem Jana Melsztyńskiego (zm. 1380 lub 1381, zob.). Miał braci: rodzonego Jana (zm. 1409, zob.) i stryjecznego Spytka Melsztyńskiego (zm. 1399, zob.) oraz siostrę stryjeczną Jadwigę (zm. po 1400), żonę Ottona z Pilicy (zob.).

Dzięki silnej pozycji Leliwitów w otoczeniu królowej Jadwigi Andegaweńskiej otrzymał T. na przełomie l. 1384 i 1385 urząd podkomorzego krakowskiego. Był nim już 2 I 1385, kiedy przed sądem ziemskim w Sandomierzu podczaszy dobrzyński Marcin z Baruchowa skwitował go wraz z matką z sumy 99 i trzech czwartych grzywny gr praskich za zastawione im wsie: Solnicza, Balnowo i Podole. Świadkował 7 I 1385 w wystawionym w Krakowie dokumencie królowej Jadwigi, przenoszącym na prawo niemieckie wieś Lisów. Możliwe, że w styczniu t.r. w Krakowie uczestniczył z krewnymi w negocjacjach z poselstwem litewskim, dotyczących małżeństwa wielkiego księcia lit. Jagiełły z królową Polski (O. Halecki, W. Dworzaczek); świadczy o tym pośrednio wspomnienie T-ego w podziękowaniach za zasługi w doprowadzeniu do koronacji Władysława Jagiełły, zawarte w dyplomach władcy dla braci, Jana i S. Melsztyńskiego. Jako świadek wystąpił w grudniu 1385 w dokumencie bp. krakowskiego Jana Radlicy, rozsądzającego spór o prawo patronatu nad kościołem w Wiercicowie (dyplom wystawiono być może w r. 1387). Świadkował też 2 I 1386 w dokumencie królowej dla Tomasza, syna Mikołaja Wierzynka (starszego, zm. 1360). Z braćmi Janem i S. Melsztyńskim otrzymał od króla Władysława Jagiełły 23 V 1386 przywilej na dochód 1 kopy gr tygodniowo z żup solnych krakowskich, odebrany ich ojcom w r. 1368 przez króla Kazimierza Wielkiego, podczas redagowania statutu żupnego. T. brał udział w rokach i wiecach sądowych oraz występował w otoczeniu króla.

T. przebywał 22 IX 1386 w otoczeniu Władysława Jagiełły w klasztorze benedyktynów na Łyścu. Na początku r. 1387 towarzyszył monarsze w podróży na Litwę, gdzie świadkował w królewskich dokumentach dotyczących uposażenia kościoła zamkowego w Wilnie w związku z mającym tam powstać biskupstwem (17 II) oraz potwierdzenia wolności kościołów katolickich na Litwie i nakazie zawierania małżeństw przez tamtejszych poddanych (Litwinów i Rusinów) wyłącznie w wierze katolickiej (22 II). Po powrocie uczestniczył w wiecach sądowych: krakowskim, podczas którego 9 V należał do grona asesorów potwierdzających transakcję między woj. łęczyckim Janem Ligęzą i Wawrzyńcem, plebanem z Niegowici, oraz sandomierskim, gdzie 3 VI wystąpił w gronie świadków zastawu wsi Beszyce. W r. 1388 przebywał w Krakowie; 14 V t.r. świadkował podczas wiecu sądowego w królewskim dokumencie lokacji wsi Olszówka, a 15 V został odnotowany w księdze sądu krakowskiego w sprawie zobowiązania wdowy po Jakubie z Ruszczy, Więcesławy, do wypłacenia po jej śmierci T-emu, jego bratu Janowi i Goworkowi z Obichowa 230 grzywien, zapisanych na wsiach Ruszcza i Kantorowice. Dn. 1 IX wystąpił w Szydłowie w liście świadków dokumentu Władysława Jagiełły dla Jaśka ze Sprowy. Ponownie w otoczeniu króla pojawił się w r. 1389, świadkując w królewskich dyplomach: 2 II t.r. potwierdzającym przywileje Kazimierza Wielkiego i jego siostry, Elżbiety Łokietkówny dla wielkopolskich Pyzdr, 22 II lokacji wsi Klikuszowa i potwierdzeniu przywileju dla mieszczan sądeckich, 1 V w Bieczu, potwierdzającym przywilej Kazimierza Wielkiego dla Michała ze Starego Sącza na sołectwo w Przesiekach, oraz 9 V w Mogile, potwierdzającym bojarom Hryćkowi i Iwaszkowi posiadanie wsi Rogoźna i Rajtarowice; w tym dniu uwolnił włodarza Mikosza z wszystkich spraw, które z nim miał, co odnotowano w sądzie ziemskim krakowskim. W Krakowie dokonał 4 X rozgraniczenia między dobrami klasztoru mogilskiego we wsi Dąbie a m. Krakowem, natomiast w Nowym Mieście Korczynie przyjął 31 X w zastaw od chorążego krakowskiego Żegoty jego wieś Zakrzów za 100 grzywien gr praskich, co zostało potwierdzone królewskim dokumentem.

T. ufundował 4 X 1389 kaplicę Bożego Ciała w kościele paraf. w Tarnowie. Prawdopodobnie był obecny 5 V 1390 na zamku tarnowskim, w czasie wizyty królowej Jadwigi u jego brata, Jana. Jako podkomorzy potwierdził 9 VII t.r. w Krakowie rozgraniczenie majątku klasztoru klarysek w Starym Sączu od dóbr Krystyna z Klęczan. W Niepołomicach 28 XI t.r. był świadkiem wystawienia przez Władysława Jagiełłę dokumentu potwierdzenia stanu majątkowego S. Melsztyńskiego. Wziął udział w maju 1391 w krakowskim wiecu sądowym. Świadkował 16 V 1393 w dokumencie królowej Jadwigi, potwierdzającym przywilej Kazimierza Wielkiego dla m. Biecza, a 31 V t.r. jako jeden z asesorów sądu wiecowego zatwierdził posiadanie przez miechowski klasztor połowy sołectwa w Falniowie. Uczestniczył 25 VII w królewskim poświadczeniu zapisu wiana, którego dokonał jego brat Jan na rzecz swej żony Katarzyny i udzielił na to zgody. Po raz kolejny w gronie asesorów wiecu krakowskiego poświadczył 3 II 1394 transakcje między klasztorem bożogrobców w Miechowie a Mikołajem, Dobiesławem i Janem z Pstroszyc. W Krakowie 4 III t.r. świadkował w królewskim nadaniu Janowi z Opatowa wójtostwa w Solcu, a 9 III znalazł się w liście świadków monarszego potwierdzenia nadania wsi Malków kościołowi paraf. w Bedlnie; 30 IX uczestniczył na krakowskim wiecu sądowym w wydaniu wyroku w sporze między mieszczanami wiślickimi i Sułkiem z Królewic. Ostatni raz pojawił się w źródłach 16 i 17 VI 1395 ze swym krewnym, Sułkiem, dziedzicem Bieniaszowic, gdy wziął udział w rozgraniczeniu dóbr konwentu mogilskiego i innych właścicieli. T. zmarł przed 14 IX 1396, kiedy S. Melsztyński jako woj. sandomierski wystąpił z tymczasowym urzędem podkomorzego krakowskiego i przeprowadził rozgraniczenie wsi Zdziesławice i Raciborowice.

Prawdopodobnie T. nie założył rodziny. Pozostawał w niedziale majątkowym z bratem Janem, który po jego śmierci przejął całą ojcowiznę.

Przy dokumencie fundacji kaplicy w Tarnowie zachowała się pieczęć T-ego z h. Leliwa.

 

Bubczyk R., Kariera rodziny Kurozwęckich w XIV wieku. Studium z dziejów powiązań polskiej elity politycznej z Andegawenami, W. 2002; Dworzaczek W., Leliwici Tarnowscy. Z dziejów możnowładztwa małopolskiego wiek XIV–XV, W. 1971; Gzella J., Małopolska elita władzy w okresie rządów Ludwika Węgierskiego w Polsce w latach 1370–1382, Tor. 1994 s. 101 (z błędnym urzędem podkanclerzego); Kurtyka, Tęczyńscy; Szajnocha K., Jadwiga i Jagiełło 1374–1413. Opowiadania historyczne, Gd. 2001 s. 266–7; Trawka R., Kmitowie. Studium kariery politycznej i społecznej w późnośredniowiecznej Polsce, Kr. 2005; – Arch. Sanguszków, II; Cod. Pol., III; Długosz, Annales, X; Długosz, Liber benef., I; Dok. sądu ziem. krak.; Kod. katedry krak., II; Kod. katedry wil., I nr 1, 6; Kod. mogilski; Kod. Mpol., IV; Kod. Wpol., VI nr 307, 308; Starod. Prawa. Pol. Pomn., VIII nr 4700, 5267; Zbiór dok. mpol., cz. 4 nr 1089, 1106, cz. 6 nr 1512, 1519, 1545, 1552, 1553, 1570, 1599, 1600.

Andrzej Marzec

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Mikołaj Trąba h. Trąby

około 1358 - 1422-12-04
prymas Polski
 

Mikołaj Wierzynek młodszy

okolo przełomu XIII i XIV w. - 1368
kupiec
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.